De huisartsenrichtlijn voor prostaatkanker is recent aangepast en dat is goed nieuws. De nieuwe richtlijn geeft mannen en huisartsen namelijk meer duidelijkheid over de PSA-meting. Je mag als man voortaan zelf beslissen of je een PSA-meting wilt laten doen, ook als je geen klachten hebt. Voorheen kon het voorkomen dat mannen geen gehoor vonden wanneer ze vroegen om een PSA-meting vanwege de beperking in de huisartsenrichtlijn. Een te hoge PSA-waarde (3 of hoger) in het bloed kan een aanwijzing zijn voor prostaatkanker en is aanleiding voor vervolgonderzoek.
Naast de versoepeling van de mogelijkheid voor een PSA-meting is er in de huisartsenpraktijk nu ook meer aandacht voor genetische afwijkingen in de familie (BRCA2-mutatie). Bovendien staat in de nieuwe richtlijn ook dat de huisarts bij voorkeur verwijst naar een centrum dat gebruik maakt van een MRI-prostaat, zoals het Centrum voor Vroegdiagnostiek van het Antoni van Leeuwenhoek.
Hoge sterfte door prostaatkanker
De versoepeling van de huisartsenrichtlijn biedt meer kansen voor het eerder opsporen van prostaatkanker. En dat is nodig, want er wordt wereldwijd een grote stijging van het aantal mensen dat komt te overlijden aan kanker verwacht, waaronder ook het aantal mannen dat zal komen te overlijden aan prostaatkanker. Ook in Nederland wordt een sterke stijging van het aantal mannen dat aan prostaatkanker zal komen te overlijden verwacht.
In Nederland stijgt het aantal mannen dat de diagnose prostaatkanker krijgt al jaren. Ruim 14.500 Nederlandse mannen kregen in 2023 deze diagnose. De groei is vooral te wijten aan de vergrijzing en het feit dat mannen steeds ouder worden.
In 2022 stierven er ruim 3.000 mannen aan prostaatkanker in Nederland. Het is daarmee de nummer twee doodsoorzaak onder mannen in Nederland. De sterfte is hoog omdat prostaatkanker pas klachten geeft als het al uitgezaaid is. Hierdoor komen mannen vaak nog te laat bij de huisarts en zijn de behandelmogelijkheden en de genezingskans beperkt. Bovendien is er nog geen bevolkingsonderzoek prostaatkanker in Nederland waarmee vroege opsporing van de ziekte kan worden verbeterd.
Wat kunnen we doen tegen de hoge sterfte?
Uroloog Pim van Leeuwen: “We moeten prostaatkanker vroeger opsporen zodat behandeling nog goed mogelijk is. Vroegdiagnostiek is daarom ontzettend belangrijk om de groeiende sterfte om te buigen. Het is belangrijk om je als man af te vragen: Loop ik misschien een hoger risico op prostaatkanker? Zo weten we al dat mannen ouder dan 50 jaar een hoger risico hebben. En mannen met Afrikaans/Afro-Amerikaanse achtergrond lopen niet alleen een hoger risico op het krijgen van prostaatkanker maar hebben bovendien een hogere sterftekans. Ook kan prostaatkanker erfelijk zijn, dus als de ziekte voor komt in de familie moet je als man alert zijn. De eerste stap is dan je zorgen te bespreken met je huisarts. Mocht vervolgonderzoek nodig zijn dan kunnen wij in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek snel uitsluitsel geven”.
