31 januari start het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) officieel als eerste Nederlandse centrum met een studie naar longkankerscreening. Na een eerdere proeffase ondergingen 31 januari de eerste deelnemers aan de studie een CT-scan in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek. In deze studie, die geleid wordt door het Erasmus MC, wordt gekeken hoe longkankerscreening het meest efficiënt ingericht kan worden: hoe bereiken en informeren we de mensen die het meeste risico lopen en hoe vaak moeten er CT-scans worden gemaakt? De longkankerscreening heeft als doel om longkanker in een vroeg stadium op te sporen en is gericht op mensen met een sterk verhoogd risico op longkanker. In het AVL worden 2800 deelnemers onderzocht, de verwachting is dat zij allen in 2023 een eerste scan zullen ondergaan.
De CT-scan wordt zowel beoordeeld door radiologen van het AVL als door een artificial intelligence systeem bij CT screening coördinator Institute for DiagNostic Accuracy (iDNA). AVL-radioloog Alexander Schmitz over de mogelijke uitkomsten van de CT-scan: “In geval van een positieve scan, een scan met een afwijking waarbij aan longkanker wordt gedacht, wordt de huisarts van de deelnemer op de hoogte gebracht en volgt een verwijzing naar de longarts voor aanvullend onderzoek. In de meeste gevallen vinden we geen verdenkingen.” Deelnemers waarbij niets gevonden is krijgen een vervolgscan op basis van loting: of na 1 jaar of na 2 jaar. “Vraag binnen het onderzoek naar deze screeningsmethode is of het nodig is om bij deze deelnemers ieder jaar te scannen, plus in hoeverre artificial intelligence van toegevoegde waarde kan zijn in de beoordeling, en hoe we longkankerscreening dus zo efficiënt mogelijk kunnen maken.” Naast Nederland wordt de studie ook in vier andere Europese landen uitgevoerd. In totaal zullen 26.000 mensen deelnemen aan de studie. De resultaten worden in 2026 verwacht.
Overleving aan longkanker verbeteren
Longkankerscreening is gericht op mensen die lange tijd roken of in het verleden lang hebben gerookt, en daardoor een sterk verhoogd risico hebben om longkanker te ontwikkelen. Longkanker geeft vaak pas in een laat stadium klachten en is dan moeilijk te behandelen, met een kleine kans om de ziekte te overleven. Het vroeg opsporen van longkanker, nog voordat het klachten geeft, kan de overleving aan longkanker aanzienlijk verbeteren.
Bloedonderzoek
Bij deelnemers die hiervoor toestemming geven wordt ook bloed afgenomen. AVL klinisch chemicus Daan van den Broek: “Met dit afgenomen bloed, onderzoeken we of bepaalde waarden of stoffen in het bloed wijzen op longkanker en hoe we dit kunnen gebruiken om de screening te verbeteren. Een goedkope bloedtest kan mogelijk bijdragen aan de haalbaarheid en impact van longkankerscreening.”
Stoppen met roken
Binnen de studie wordt ook aandacht besteed aan preventie. Alexander Schmitz: “Stoppen met roken, of liever nog nooit beginnen met roken, is de beste manier om overlijden aan longkanker te voorkomen. Daarom maakt ook begeleiding bij stoppen met roken onderdeel uit van dit project. Alle nog rokende deelnemers wordt hulp bij stoppen met roken aangeboden. Stopcoaches zijn hiervoor te consulteren en de stichting SineFuma zal tijdens het onderzoek spreekuur houden in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek.”
AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek
Deze 4-IN-THE-LUNG-RUN studie wordt uitgevoerd in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek. Dit Centrum is onderdeel van het Antoni van Leeuwenhoek, hét in kanker gespecialiseerde ziekenhuis en onderzoeksinstituut van Nederland. In dit Centrum wordt innovatie en wetenschappelijk onderzoek gecombineerd om snel zekerheid te geven bij risicofactoren of signalen die kunnen duiden op kanker. Daarnaast wordt er wetenschappelijk onderzoek gedaan naar screeningsmethodes. In het Centrum wordt ook onderzoek gedaan naar andere tumoren: huid, darm en prostaat.
