Een jaar na de start van het Prostaatconsult, een samenwerking tussen het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek en SALT, zijn de eerste resultaten veelbelovend. Deze resultaten laten zien dat het Prostaatconsult een waardevolle aanvulling is in de eerstelijnszorg en dat vroegdiagnostiek op een veilige en doelmatige manier kan worden ingezet.
Het Prostaatconsult
Het Prostaatconsult, dat wordt uitgevoerd bij SALT in Zaandam, heeft als doel om bij mannen met een licht verhoogde PSA-waarde het risico op prostaatkanker aanvullend te beoordelen en zo onnodige verwijzingen naar de tweede lijn te voorkomen. Deze samenwerking is onderdeel van het door KWF gefinancierde P-GUIDE project.*
Feiten & cijfers na één jaar
In het eerste jaar werden 300 mannen verwezen naar het prostaatconsult:
- De gemiddelde leeftijd bij verwijzing was 69 jaar
- De gemiddelde PSA-waarde bedroeg 8,5 ng/ml
- Bij 76% van de mannen kon een verwijzing naar de tweede lijn worden voorkomen
- 1 op de 5 mannen kreeg het advies te stoppen met screening op basis van leeftijd of comorbiditeit
- 53% kreeg het advies de PSA-test pas na minimaal twee jaar te herhalen, mits er een wens tot vroegdiagnostiek en een goede levensverwachting is.
Wat is het Prostaatconsult?
Het Prostaatconsult is bedoeld voor mannen tussen de 50 en 75 jaar met een PSA-waarde tussen 3,0 en 10,0 ng/ml die geen klachten hebben die wijzen op prostaatkanker. Tijdens het consult wordt een prostaatecho gemaakt en een rectaal toucher verricht. De resultaten worden gecombineerd met de PSA-waarde in het predictiemodel ‘de Prostaatwijzer’. Zo krijgt de huisarts een nauwkeurige risicoschatting op (significante) prostaatkanker.
De samenwerking tussen SALT en het AVL is zorg in de zogeheten anderhalve lijn: de patiënt wordt gezien bij SALT, maar de huisarts blijft de behandelend arts. Het consult vindt plaats op de SALT-locatie Medisch Centrum De Vaart in Zaandam. Indien er op basis van het prostaatconsult sprake is van een verhoogd risico op prostaatkanker, wordt de man verwezen via de huisarts naar het regionale ziekenhuis.
Uroloog Pim van Leeuwen van het Antoni van Leeuwenhoek benadrukt de voordelen van deze aanpak: “Eerder onderzoek liet zien dat toepassing van de Prostaatwijzer in de eerste lijn kan leiden tot een reductie van 68% in het aantal verwijzingen. Het Prostaatconsult biedt dus een patiëntvriendelijke manier om zorgkosten, wachttijden en werkdruk te verlagen.”
Waarom vroege opsporing belangrijk is
Prostaatkanker is na longkanker de meest voorkomende doodsoorzaak bij mannen in Nederland. In 2022 overleden ruim 3.000 mannen aan de ziekte. Vaak wordt prostaatkanker pas ontdekt wanneer deze is uitgezaaid en de behandelopties beperkt zijn. Omdat er in Nederland nog geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker bestaat, speelt vroegdiagnostiek in de huisartsenpraktijk een belangrijke rol.
Met de nieuwe huisartsenrichtlijn Prostaatkanker mogen mannen zonder klachten voortaan zelf kiezen voor vroegdiagnostiek via PSA-bepaling. Daarmee zal de vraag naar betrouwbare risicobeoordeling verder toenemen.
*P-GUIDE is een multidisciplinaire samenwerking met als doel om de secundaire preventie van prostaatkanker en alle stappen in de individuele besluitvorming in het diagnose zorgpad te verbeteren bij mannen tussen de 50-75 jaar met een verhoogd risico van klinisch significante prostaatkanker.
