Centrum voor Vroegdiagnostiek start met biobank

Waarom een biobank?

Het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek is op 22 augustus 2023 gestart met een biobank. Dat is een verzameling van gegevens en materialen van mensen die bij ons Centrum zijn onderzocht. We vragen toestemming om hun urine, bloed en gegevens te bewaren in een biobank. Deelname is volledig vrijwillig. Deze materialen en gegevens zullen een grote bijdrage leveren aan de verbetering van het eerder opsporen van kanker.

Basis voor onderzoek

Onderzoekers hebben vaak materialen van mensen nodig om wetenschappelijk onderzoek te doen. Met materialen bedoelen we bijvoorbeeld bloed en urine. Voor bepaalde onderzoeken zijn er materialen nodig van héél veel mensen. Het kost enorm veel tijd en moeite om materialen te verzamelen. Ook kan het zijn dat andere onderzoekers dezelfde materialen nodig hebben maar onderzoekers onderling dit niet van elkaar weten. Om het onderzoek beter te faciliteren, hebben we nu een biobank. Materialen zoals bloed en urine worden in buisjes bewaard, in speciale vriezers. Zo zijn ze lang te bewaren.

Wat gebeurt er met materialen?

Onderzoekers die materialen uit de biobank willen gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek, moeten hun onderzoeksplan eerst laten goedkeuren door de Institutional Review Board (IRB) van het Antoni van Leeuwenhoek. De IRB is een toetsingscommissie. Zij controleren of de studie zinvol is én of de privacy van de deelnemers goed is gewaarborgd. Onderzoekers moeten bij ieder onderzoek opnieuw een aanvraag indienen bij de IRB. Zonder toestemming mogen ze geen materialen uit de biobank gebruiken.

Op zoek naar biomarkers

Veel onderzoekers willen (nieuwe) biomarkers in lichaamsmaterialen ontdekken. Dit zijn bepaalde stoffen die je verklikkers zou kunnen noemen. Het zijn bijvoorbeeld eiwitten, of speciale stukjes genetisch materiaal (DNA), die alleen aanwezig zijn, of in sterk veranderde hoeveelheid, als signaal van een mogelijke ziekte zoals kanker. Prostaat specifiek antigeen (PSA) is bijvoorbeeld een biomarker. Iedere man heeft het eiwit PSA, maar een verhoogde hoeveelheid kan wijzen op een aandoening aan de prostaat. Een ander voorbeeld is de aanwezigheid van bloed in de ontlasting. Hier wordt de ontlasting bij het bevolkingsonderzoek voor darmkanker op onderzocht. Een verhoogd PSA en bloed in de ontlasting zijn voorbeelden van biomarkers voor kanker. Toch kunnen we daar niet 1:1 op vertrouwen. Van alle mensen met bloed in de ontlasting, heeft maar 1 op de 27 mensen daadwerkelijk darmkanker. Dat is natuurlijk voor de mensen om wie het gaat goed nieuws. Maar onderzoekers zouden willen dat je een nog betere biomarker kunt vinden. Waardoor je heel veel mensen niet hoeft te belasten met een bevolkingsonderzoek. En minder mensen in spanning hoeft te laten zitten. Daarom zijn onderzoekers altijd op zoek naar nieuwere en slimmere biomarkers. Onze biobank helpt hen daarbij.

Wat onze biobank uniek maakt is dat we materialen verzamelen van mensen die niet ziek zijn of een vroeg stadium van kanker hebben. Dit is een aanvulling op de materialen van de bestaande biobank van het Antoni van Leeuwenhoek, en nodig voor het onderzoek dat wij willen doen zodat we kanker in een steeds eerder stadium kunnen ontdekken.

Interview mammachirurg Caroline Drukker in Libelle

Onlangs bracht Libelle een extra dik themanummer uit: Kanker raakt ons allemaal. Rechtstreeks of van dichtbij: als patiënt, als partner, ouder, kind, vriend(in) of collega. In dit dossier bundelt Libelle verhalen, inzichten en praktische informatie over leven met kanker. Onze collega’s mammachirurg Caroline Drukker, MDL-arts Karen Bolhuis, internist-oncoloog Marleen Kok en Medisch maatschappelijk werker Judith Kunst hebben hier een hele mooie bijdrage aan geleverd, en daar zijn we ontzettend trots op. Mammachirurg Caroline Drukker, tevens werkzaam in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek, vertelde daarbij over het belang van vroege opsporing van borstkanker.

KWF financiert nationale pilot naar verantwoorde prostaatkankerscreening

KWF Kankerbestrijding investeert 3,2 miljoen euro in een grootschalige pilotstudie die moet uitwijzen of prostaatkanker in Nederland op een verantwoorde en effectieve manier vroegtijdig kan worden opgespoord. De vijfjarige studie vormt de basis voor een kosten-batenanalyse en ondersteunt het RIVM, VWS en de Gezondheidsraad bij de afweging of een landelijk bevolkingsonderzoek haalbaar en verantwoord is. De pilot kan, onder voorbehoud van een positief advies van de Gezondheidsraad en het verkrijgen van de benodigde vergunningen, van start gaan. Het Antoni van Leeuwenhoek is één van de vier deelnemende ziekenhuizen.

Geplande wegwerkzaamheden Johan Huizingalaan

Waternet legt in opdracht van gemeente Amsterdam een nieuw riool aan op de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg. Hierdoor wordt de komende periode de Johan Huizingalaan tijdelijk opengebroken en wordt een bushalte tijdelijk verplaatst. Mogelijk ondervindt u daarom hinder op weg naar uw afspraak in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek.

Samenwerking met Urimon in prostaatkankeronderzoek

Het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek en Urimon zijn een samenwerking gestart om nieuwe mogelijkheden te ontwikkelen om via de urine prostaatkanker op te sporen. Door de expertise te bundelen, willen beide partijen bijdragen aan een betere en minder ingrijpende vroege opsporing van prostaatkanker.

Eén jaar Prostaatconsult: veelbelovende resultaten in de vroege opsporing van prostaatkanker

Een jaar na de start van het Prostaatconsult, een samenwerking tussen het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek en SALT, zijn de eerste resultaten veelbelovend. Deze resultaten laten zien dat het Prostaatconsult een waardevolle aanvulling is in de eerstelijnszorg en dat vroegdiagnostiek op een veilige en doelmatige manier kan worden ingezet.

Prostaatkankermaand: wees bewust van je risico

Wist je dat mannen van Surinaamse, Caribische en Afrikaanse afkomst een hoger risico hebben op prostaatkanker? En dat de ziekte zich vaak ook agressiever ontwikkelt bij deze mannen? Vroege opsporing is daarom belangrijk, ook als je geen klachten hebt.

Verbetering van risicobepaling prostaatkanker met buikechografie

Het afgelopen jaar is in het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek onderzoek gedaan naar een nieuwe, meer patiëntvriendelijke manier om het risico op prostaatkanker te bepalen bij mannen met een verhoogde PSA-waarde. De eerste veelbelovende resultaten van dit onderzoek zijn onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift The Prostate.

ZonMw-subsidie voor studie naar betere screening bij erfelijk verhoogd risico op borstkanker

Het AVL Centrum voor Vroegdiagnostiek heeft een subsidie van ZonMw gekregen voor een studie naar betere borstkankerscreening bij vrouwen met een erfelijk verhoogd risico. In deze studie wordt onderzocht hoe het korte termijn risico op borstkanker beter kan worden voorspeld, zodat borstkanker zo vroeg mogelijk kan worden opgespoord. De studie start in december en zal twee jaar duren.