KWF Kankerbestrijding investeert 3,2 miljoen euro in een grootschalige pilotstudie die moet uitwijzen of prostaatkanker in Nederland op een verantwoorde en effectieve manier vroegtijdig kan worden opgespoord. De vijfjarige studie vormt de basis voor een kosten-batenanalyse en ondersteunt het RIVM, VWS en de Gezondheidsraad bij de afweging of een landelijk bevolkingsonderzoek haalbaar en verantwoord is. De pilot kan, onder voorbehoud van een positief advies van de Gezondheidsraad en het verkrijgen van de benodigde vergunningen, van start gaan. Het Antoni van Leeuwenhoek is één van de vier deelnemende ziekenhuizen.
Beperking huidige diagnostiek
Prostaatkanker is de meest voorkomende kankersoort bij mannen in Nederland: jaarlijks krijgen meer dan 15.000 mannen de diagnose en overlijden ruim 3.000 mannen aan de ziekte. Veel tumoren worden pas laat ontdekt, terwijl vroege opsporing in potentie levens kan redden.
Er is op dit moment geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker in Nederland. Dit komt omdat vroeg opsporen bij prostaatkanker niet vanzelfsprekend gunstig is. De klassieke PSA-test (Prostaat Specifiek Antigeen) geeft vaak een onduidelijk of misleidend signaal: verhoogde bloedwaarden blijken regelmatig onschuldig. Dat leidt tot overdiagnose (het detecteren van niet-agressieve afwijkingen), onnodige behandelingen en extra stress. Bovendien is de huidige, individuele manier van testen via de huisarts niet voldoende effectief: lang niet alle mannen worden bereikt, wat resulteert in verschillen in toegang en gezondheidsuitkomsten.
Juist deze bekende beperkingen zijn de aanleiding voor deze pilot naar een risico-gebaseerd bevolkingsonderzoek. De pilot sluit aan bij Europese aanbevelingen om de implementatie van systematische moderne prostaatkankerscreening te onderzoeken.
Uroloog Pim van Leeuwen licht toe: “Vervolgonderzoek naar de effectiviteit van een bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker is noodzakelijk om de waarde van huidige screeningsmethoden te evalueren. Daarnaast biedt dit onderzoek de kans om het screeningsprotocol te verfijnen en specifieker te maken voor de individuele man, zodat met name mannen met een verhoogd risico baat hebben bij een vroege diagnose prostaatkanker.”
Samenwerking
De pilot zal worden uitgevoerd onder leiding van Erasmus MC (Urologie), in samenwerking met het Antoni van Leeuwenhoek (AVL), Radboudumc, Andros Clinics, de Prostaatkankerstichting en Universiteit Gent (UGent).
Meer informatie
Voor meer informatie over de pilot en de onderzoeksopzet:
In het Antoni van Leeuwenhoek doen wij onderzoek naar het vroeger opsporen van kanker. Hoe eerder kanker wordt ontdekt, des te groter is de overlevingskans en de kwaliteit van leven. Op verwijzing van de huisarts verrichten wij diagnostiek bij een vermoeden van kanker en bij mensen met een verhoogd risico. Ons onderzoek richt zich onder meer op het verbeteren van de (vroeg)diagnostiek en en op het beter identificeren van mensen met een verhoogd risico op kanker, zodat testen en onderzoeken gerichter kunnen worden ingezet en overdiagnostiek wordt vermeden.
